Verkenning afzetmogelijkheden mestverwerkingsproducten

Van 6 tot 9 juli 2016 vond er een handelsmissie meststoffen plaats naar West Polen. De missie werd georganiseerd door De Boer Op Advies in samenwerking met Bureau Mest Afzet (Nederland) en de Nederlandse Ambassade te Warschau. De handelsmissie was een eerste verkenning voor de afzet van mestverwerkingsproducten.

De missie vond plaats in de landbouw intensieve regio’s Lubuskie en Zachodnio-pomorskie in West-Polen. De missie gaf inzicht in de lokale afzetmarkt en de bijkomende wet- en regelgeving in Polen, door een bezoek te brengen aan lokale akkerbouwbedrijven (80 tot meer dan 3000 hectare), met of zonder een (beperkte) veestapel. Ook werd een bezoek gebracht aan de landbouwkamer, een lokale landbouwersorganisatie.

Groepsfoto Polen

Landbouw in Polen

In Polen is 49,5% van de landoppervlakte beschikbaar voor landbouw. Ongeveer 74% hiervan (10.6 miljoen hectare) wordt gebruikt voor akkerbouw. De grootste akkerbouwbedrijven van meer dan 30 hectare concentreren zich vooral in de twee bezochte provincies. Opvallend is dat Polen na Duitsland, Verenigd Koninkrijk en Frankrijk komt wat betreft het aantal vee-eenheden (LU) per 100 hectare (gemiddeld 48 LU/100 ha). In de twee bezochte provincies is dit slechts 19,4 LU/100 ha (Zachodnio-pomorskie) en 29 LU/100 ha (Lubuskie).

Wat akkerbouw betreft zijn er verschillende problemen: de lage bodemkwaliteit (30% erg zuur en 60% zanderige bodems), de beperkte neerslag (gemiddeld 550 mm/jaar), een beperkt groeiseizoen (200-230 dagen per jaar) en perioden van droogte.

In het Westen wordt er vooral suikerbiet, graan (triticale en tarwe), koolzaad en gerst gekweekt. De gemiddelde graanopbrengst is gemiddeld ongeveer 3.64 ton per hectare.

Polen 2016 (203)Handel in organische meststoffen/ bodemverbeteraars valt binnenkort onder de herziene Europese meststoffenwetgeving. Meststoffen zonder EC-label dienen een goedkeuring van het Ministerie van Landbouw te verkrijgen volgens de Poolse wetgeving (Fertilizer en Fertilization Act). Verder is ook een certificaat van verwerking (EG nr. 1069/2009 en EU nr. 142/2011) noodzakelijk. Alle documenten zoals certificaten en productanalyses moeten in het Pools vertaald zijn door een beëdigd vertaler en voorzien zijn van stempels.

Ongeveer 20% van het budget van een Poolse akkerbouwer gaat naar de aankoop en toepassing van meststoffen. Ongeveer 83% van de landbouwers gebruikt meststoffen, waarvan 74% geheel of gedeeltelijk kunstmest. Wat het gebruik van dierlijke mest betreft, gaat het voornamelijk om stalmest, omdat de stallen vaak nog ingestrooid zijn met stro. Gemiddeld wordt er ongeveer 112 kg stikstof per hectare (kunstmest en dierlijke mest samen) gebruikt. Momenteel is er nog geen limiet op de fosforbemesting.

Algemene conclusies van de handelsmissie

Polen, meer bepaald de bezochte provincies  Lubuskie en Zachodnio-pomorskie, is zeker aantrekkelijk als nieuwe afzetmarkt voor verwerkte mestproducten. De bodemkwaliteit dient duidelijk verbeterd te worden door gebruik te maken van dierlijke mest, waar er plaatselijk een tekort van kan zijn. Vanuit Nederland zijn er al enkele initiatieven opgestart. Er zijn echter heel wat uitdagingen verbonden aan het aanboren van deze nieuwe afzetmarkt.

Staatsbedrijven en pachtgronden. Heel wat gronden worden gepacht en zijn dus geen eigendom. De akkerbouwers zijn niet geneigd om te investeren in de bodemkwaliteit van grond die niet van hun is.

Kunstmest is een gewoonte. De meeste boeren zijn gewoon om te bemesten metPolen 2016 (138)kunstmest, of combineren bedrijfseigen mest met kunstmest. Er zal veel werk gaan in het overtuigen van de (oudere) boeren over het nut van bemesting met dierlijke mest en organische meststoffen. Net doordat kunstmestgebruik een gewoonte is, zal ook moeten gekeken worden naar oplossingen om breedstrooiers en dergelijke te voorzien. Ook zal er geconcurreerd moeten worden met de sterke kunstmestmarkt en rekening moeten gehouden worden met het verlangen van de Poolse boeren om op korte termijn goede resultaten te zien.

Lowbudget farming. Omdat de bodem van zo’n slechte kwaliteit is, zetten veel landbouwers in op lowbudget farming. De enige mogelijkheid is de reductie van de bemestingskosten voor kunstmest door vervanging met organische/dierlijke mest.

Samenwerking met Poolse tussenpersoon. Door de taalbarrière is het noodzakelijk om over een vertaler-tolk te beschikken. Deze tolk moet bovendien zeer goed op de hoogte zijn van de mestverwerking en de eindproducten/wetgeving/samenwerking met Poolse landbouwers en administraties.

Transport. De verschillende transportopties (vrachtwagen, trein of boot) moeten zorgvuldig nagegaan worden. Logistiek moet alles goed geregeld zijn en moet er rekening gehouden worden met de soms slechte weginfrastructuur in Polen.

Polen 2016 (40)Energie, tijd en geld voor opbouw van een vertrouwensrelatie.Het is belangrijk om een intensieve vertrouwensrelatie op te bouwen. De plaatselijke acceptatie van organische meststoffen en bodemverbeteraars en meer specifiek van digestaat is voorlopig nog zeer beperkt. Dit impliceert dat veel energie, tijd en geld zullen moeten geïnvesteerd worden in de aanwezigheid op beurzen, reclame, websites, plaatselijk advies, om de lokale akkerbouwers te overtuigen van de meerwaarde van de verwerkte mestproducten.

Verslag door Thomas Vannecke, VCM

Foto’s Lieke Boekhorst, De boer op Advies