Van 16 tot 19 mei 2018 vond de missie ‘akkerbouw, bodem en nutriënten’ naar Roemenië plaats. De missie gaf inzicht in de Roemeense akkerbouw, het investeringsklimaat, de lokale afzetmarkt en transportmogelijkheden van agrarische producten.

burst

Roemenië is een land met ongeveer 19 miljoen inwoners, dat sterk in ontwikkeling is. Tijdens de verschillende presentaties kregen we positieve berichten, zo hoorden we dat corruptie sterk is afgenomen en dat diefstal veel minder voor komt dan in Nederland. Roemenië is in ontwikkeling en deze ontwikkelingen gaan snel. Nederland staat op nr 1 als investeerder in Roemenië en in de top tien van handelspartners.

De agrarische sector in Roemenië is erg divers. Je hebt hele kleine en zeer grote bedrijven, maar bijna niks er tussen. Zo’n 95% van de ‘boeren’ heeft 2-3 hectare. Vanwege de herverdeling van de grond in de jaren 90 zijn er veel mensen die een klein stukje grond bezitten. Veel van deze eigenaren verpachten hun grond. De grote landbouwbedrijven pachten 90% van de grond en zo’n 10% is in eigendom.

De gemiddelde Roemeense akkerbouwer lijkt er vooral op gericht om op korte termijn zijn opbrengsten te verhogen, met zo min mogelijk input. Aan lange termijn bodemverbetering wordt minder gedacht, mede omdat veel grond niet in eigendom is. De gemiddelde Roemeen zal eerder extra grond verwerven, en daarmee zijn opbrengst verhogen, dan investeren om de opbrengst van zijn huidige hectares te verhogen. Water is beperkt beschikbaar en irrigatie is een belangrijk speerpunt.

De grondprijzen stijgen snel in Roemenië, zo’n 10% per jaar. Dit komt o.a. door goede opbrengsten het afgelopen jaar en de druk op de markt van buitenlandse investeerders. Roemenië heeft in wet in de maak die grondaankopen door buitenlandse investeerders lastiger zal maken, maar zo ver is het nog niet. Wel hebben de pachter van grond, de buurman en de Roemeense staat als eerste de kans om het stuk grond te kopen.

Ook in Roemenië is het vinden van goede arbeidskrachten een probleem. De salarissen voor management functies zijn vergelijkbaar met Nederland.

Wanneer je producten naar Roemenië wil exporteren is Constanța een belangrijke havenplaats. De binnenlandse logistiek is lastiger. Dat de wegen smal zijn en niet altijd goed onderhouden, dit hebben we zelf kunnen ervaren op vrijdagmiddag. Transport over de Donau is mogelijk, maar vaak erg langzaam en met een maximum van 2.000/3.000 ton. Ook het treinverkeer is onbetrouwbaar. Bij trein en boot transport zijn de handeling en overslag zo’n 50% van de kosten.

Wanneer je organische mestproducten van Nederland naar Roemenië wil exporteren zijn er verschillende punten om rekening mee te houden:

  1. Het gebruik van organische mest zit niet in de cultuur. Zo vertelde een Nederlandse ondernemer dat ze drie jaar nodig hebben gehad om hun management te overtuigen.
  2. De logistiek en logistieke kosten. Per schip: binnenvaart of short sea shipping is mogelijk, maar de infrastructuur in Roemenië is beperkt en de kosten voor transport en overslag zijn relatief hoog.
  3. De lokale wet- en regelgeving. De Roemeense wetgeving is niet gericht op gehygieniseerde dierlijke bijproducten en bovendien enkel in het Roemeens beschikbaar.

Deze reis werd georganiseerd in samenwerking met de Nederlandse ambassade te Boekarest. Voor vragen over de landbouw en handel in Roemenië kun je ook terecht bij de landbouwafdeling van de Nederlandse ambassade in Boekarest (bkr-lnv@minbuza.nl).

IMG_0938

rijkslogo 2